خانه / یک ساختمان خوب / استاد پیرنیا ، خاطرات مدرسه ‌سازی
مدرسه

استاد پیرنیا ، خاطرات مدرسه ‌سازی

استاد پیرنیا پس از ترک دانشگاه در وزارت فرهنگ قدیم یا آموزش و پرورش شاغل شد: زمان ورود من به آنجا طراحی مدرسه های روستایی بر اساس چهار تیپ در مناطق گرم و مرطوب، گرم و خشک، سرد و مرطوب و سرد و خشک انجام می‌شد. در ابتدا تهیه چند طرح برای مدارس به من ارجاع داده شد که آنها را با طرح ایرانی ساختم و یا بعضی از عناصر ساختمان مانند طاق در پوشش استفاده کردم. شاید نقشه‌های آنها در آرشیو آموزش و پرورش موجود باشد. اما آنطور که به یاد دارم یکی از آنها در میبد بود که بعدها در آن تغییرات زیادی دادند و به آن الحاقاتی شد. یکی دیگر در محله اهرستان یزد و دیگری در محله یوزداران یزد و خیلی جاهای دیگر که به خاطرم نمی‌آید.

بعدها در وزارت فرهنگ کارهای دفتر فنی با من بود و طرح‌ها را خودم می‌کشیدم که در مکان‌های مورد نظر اجراء می‌کردند. در همان زمان برای ساخت مدارس ارزان قیمت 5% عوارض شهرداری اختصاص داده شد. کمیسیونی تشکیل شد که بانی آن مرحوم مزینی بود. دیگر اعضاء کمیسیون حاج‌ابوالقاسم کاشانی، حاج قاسمیه و بعضی تجار علاقمند و درستکار بودند. هدف نیز ساخت مدارس ارزان با نقشه مناسب بود. حاج‌ابوالقاسم اندازه کلاس‌های درس را طوری در نظر می‌گرفت که تکه‌های آهن ضریبی 12 متر، 6 متر، 4 متر یا 3 متر بشود.

سعی کرده بودیم عوامل اجرایی نیز افراد متدین و با کارخوب انتخاب شوند. به این منظور معماران فوق العاده خوب ، سنگ کار، نجار و بقیه افراد همه غربال شده بودند. در انتخاب مصالح نیز دقت داشتیم و سعی می‌کردیم بهترین آجر را انتخاب کنیم. با توجه به اینکه در اجراء، به موقع دستمزدها و هزینه ها پرداخت می شد کار سریع‌تر پیش می‌رفت. پولی که به مقاطعه‌کاران پرداخت می‌شد قسطی بود؛ اما خیلی راحت پرداخت می‌شد. مثلا اگر می‌دیدیم کار به نال‌درگاه رسیده است، یک قسط پرداخت می‌شد و وقتی در محل کار را می‌دیدیم، همانجا مبلغ پرداخت می‌شد. پرداخت مبالغ مصالح نیز همین‌گونه بود. گاهی می‌شد 10 تا 15 مدرسه را ظرف 3 ماه می‌ساختیم. نقشه‌های بخش‌هایی از ساختمان‌ها را من پشت کاغذ سیگار می‌کشیدم و تقریباً شفاهی بود.

ساخت مدارسی که ما پیش گرفته بودیم به سهولت انجام نمی‌گرفت. با توجه به اینکه ساخت مدارس ارزان در می‌آمد، برای بعضی از مسؤولانی که خرج‌تراشی بیهوده می‌کردند خوشایند نبود. برای نمونه ساخت مدارس در شمیران و تپه جعفرآباد بود. در شمیران با توجه به دوری و سربالایی بودن، حمل و نقل مصالح گران تمام می‌شد (فکر می‌کنم متر مربعی 136 تومان). یادم می‌آید که یکی از وزیر‌های وقت  باور نمی‌کرد که در این منطقه مدرسه‌ای را که ما شروع به ساخت کرده بودیم، با این سرعت به اتمام برسد. زمین مدرسه هدیه شده بود و ما پس از سه ماه مدرسه را تحویل دادیم. او می‌گفت پیرنیا معجزه می‌کنی.

تعداد مدارس ساخته شده 333 عدد بود که بیشتر آنها در مناطق تهران‌پارس و نارمک قرار دارند. اینها در نما کاشی دارند؛ اما کاشی‌ها تزئینی نیستند. زیرا من مخالف خرج‌تراشی بودم. کاشی صرفاً نشان می‌داد که مدرسه از عوارض شهرداری ساخته شده‌است. مثالی که می‌توانم از خرج‌تراشی‌های مسئولان آن زمان بیاورم راجع به ساخت مدرسه‌ای در محله فرح آباد قدیم است. در نزدیکی محل ساخت مدرسه شکارگاه سلطنتی قرار داشت. زمانی که شاه از آنجا گذر می‌کرد، دیده بود که ساختمانی در حال بر پا شدن است و سوالاتی درباره قیمت و چگونگی ساخت در محل مدرسه کرده بود. گویا به رئیس سازمان برنامه و بودجه گفته بود که بروید ببینید چگونه اینها با این قیمت مدرسه می‌سازند. آنها که جادو نمی‌کنند و از جیب هم خرج نمی‌کنند؛ کسی هم که نذرشان نمی‌کند. چطور شما متری 700 تومان خرج می‌کنید و نیمه‌کاره رهایش می‌کنید و اینها با این قیمت می‌سازند. پس از آن، سازمان برنامه و بودجه پولی در اختیار من گذاشت تا دو مدرسه در خارج از شهر تهران بسازم. من با پول این دو مدرسه، 6 مدرسه ساختم. یکی از آنها مدرسه‌ای در دانشگاه علم و صنعت فعلی است که بعدها گسترش یافت و به دانشکده تبدیل شد.

ما باید منطق معماری گذشته را نگاه داریم. من سعی کردم در ساخت مدارس از این منطق استفاده کنم. یعنی به کارگیری بهترین مصالح و پرهیز از به کار بردن مصالح لوکس. همان‌گونه که پیشتر مثال زدم استفاده از تیرهای فلزی و دیگر مصالح کاملاً حساب شده بود.

نمونه دیگر اینکه برای جلوگیری از سنگینی تیرهای آهنی، سقف روی طاق ضربی را کاه گل نمی‌کردیم و روی آنها مستقیماً اندود می‌شد. این باعث می‌شد که وحشتی از ریزش کاهگل بر روی سر بچه ها وجود نداشته باشد و باعث مشکلات بعدی و یا تعطیلی کلاس نشود.

 نمونه دیگر اینکه من پله‌ها را درجا می‌ریختم و از بهترین موزائیک‌های ایرانی استفاده می‌کردم. در بکارگیری سنگ‌ها نیز دقت داشتیم و از سنگ‌های با دوام استفاده می‌کردیم؛ نه از سنگ‌های رنگی زیبا ولی سست. درآخر فکر می‌کنم منطق آنچه را که معمارهای قدیمی به آن اعتقاد داشتند ما در کارهایمان به کار گرفتیم.»

مدرسه

کوچه مدرسه يکي از چند صد اقدام پيرنيا در مدرسه‌سازي است. اين مجموعه سايت وسيعي است متشکل از حدود 12 مدرسه در کنار يکديگر که در شمال و جنوب خيابان هاشمي در تهران واقع شده‌است. در آن هنگام اين محل حاشيه شهر محسوب مي‌شد و اکثر زمين‌ها ساخته نشده بود.

منابع:

http://raz.ahlolbait.com

http://www.yazdfarda.com/

پیشنهاد می کنیم...

شیشه

شیشه ، ویژگی ها و قابلیت ها

شیشه به عنوان یکی از مصالح اصلی در ساختمان، اولین بار در 500 سال قبل ...

3 دیدگاه ها

  1. با تشکر از مقاله مفیدتون

  2. با سلام مطلب خیلی جالبی بود ممنون

  3. باسلام, ممنون از مقاله خوبتان.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.